Turkusowa organizacja to koncepcja, która odwraca tradycyjną hierarchię, stawiając na samoorganizację, potencjał pracowników i cel ewolucyjny firmy. W artykule wyjaśniamy, czym charakteryzuje się taki model zarządzania, na jakich filarach się opiera oraz przedstawiamy przykłady firm, które z powodzeniem wdrożyły ten sposób działania.
Spis treści:
Czym jest turkusowa organizacja?
Organizacja turkusowa to najbardziej przyszłościowy i zaawansowany sposób zarządzania organizacją, zgodny z modelem stworzonym przez Frederica Laloux (opisanym w książce „Pracować inaczej”). Zgodnie z opisaną koncepcją firma nie jest maszyną, wymagającą nieustannej kontroli i napędzania, ale żywym organizmem, którego struktura opiera się wzajemnych relacjach i adaptacji.
Turkus to model zarządzania oparty na trzech kluczowych filarach:
- Samoorganizacja (Self-management): Brak tradycyjnej hierarchii na rzecz autonomicznych zespołów.
- Pełnia (Wholeness): Przyzwolenie, by pracownicy mogli wnieść do pracy całą swoją osobowość – z emocjami, intuicją i słabościami.
- Ewolucyjny cel (Evolutionary purpose): Postrzeganie firmy jako bytu, który ma swój własny kierunek rozwoju, nie jest sztywno kontrolowany przez zarząd.
Jak działają organizacje turkusowe?
Podstawę działania turkusowych organizacji można przedstawić w postaci trzech filarów.
Samoorganizacja, czyli firma bez szefów i menedżerów
W organizacjach turkusowych, w miejsce tradycyjnej, sztywnej struktury organizacyjnej firmy, wprowadza się autonomiczne, często wielofunkcyjne zespoły. Decyzje nie są podejmowane odgórnie przez kierownictwo, ale w oparciu o proces doradczy. Oznacza to, że podejmujący decyzję musi zasięgnąć opinii kluczowych osób, ekspertów w danym temacie, ale ostateczna odpowiedzialność i możliwość podjęcia działania spoczywa na nim.
W tym modelu konflikty są rozwiązywane wewnątrz zespołu, bez konieczności odwoływania się do przełożonego, ponieważ ten de facto nie istnieje. Zespoły same ustalają zasady pracy i są odpowiedzialne za realizację zadań.
Pełnia, czyli bycie sobą bez zakładania masek
Turkusowe zarządzanie zasobami ludzkimi kładzie nacisk na stworzenie środowiska, w którym pracownik czuje się bezpiecznie, by być w pełni sobą – z emocjami, intuicją, a także słabościami. Nie wymaga się od ludzi „maski profesjonalisty”.
Takie podejście wspierane jest przez specjalne praktyki, np.:
- Storytelling polegający na dzieleniu się osobistymi historiami i doświadczeniami.
- Spotkania typu check-in/check-out polegające na krótkich rundach rozpoczynających i kończących spotkania, podczas których pracownicy mogą podzielić się swoim aktualnym stanem emocjonalnym i uwagami na temat pracy.
Przyzwolenie na pełnię znacząco zwiększa kreatywność, zaangażowanie i poczucie przynależności, ponieważ pracownicy czują, że ich obecność i zaangażowanie jest doceniane.
Ewolucja jest celem, czyli kopas zamiast mapy
W turkusie cel firmy nie jest stałą misją wyznaczoną raz na lata, lecz ewoluuje. Żyje i adaptuje się do zmieniającego się otoczenia. Organizacja „nasłuchuje” otoczenia i własnych pracowników, w jakim kierunku powinna podążać, reagując na sygnały rynkowe i wewnętrzne intuicje.
W tym modelu zysk jest naturalnym wynikiem efektywnego działania co z kolei przekłada się na cel. Działanie firmy jest bardziej organiczne i ukierunkowane na adaptację, a nie na sztywny plan.
Digitalizację można przeprowadzić w różnych obszarach funkcjonowania przedsiębiorstwa, przekształcając tradycyjne procedury w efektywne procesy cyfrowe:
Przykłady turkusowych organizacji
Na świecie istnieje wiele firm, które przyjęły turkusowy model, udowadniając jego skuteczność w różnych branżach. Takie organizacje same często określają się jako “turkusowe firmy”. Wśród takich firm znajdują się:
- Patagonia: Firma odzieżowa znana z promocji zrównoważonego rozwoju i turkusowego zarządzania, które stawia na otwartą komunikację i odpowiedzialność.
- Valve Corporation: Amerykański gigant technologiczny, twórca platformy Steam, który jest przykładem turkusowej organizacji.
- Buurtzorg: Holenderska firma zajmująca się opieką zdrowotną, która działa bez tradycyjnej hierarchii menedżerskiej, dając pracownikom dużą autonomię.
- Morning Star: Amerykańska firma produkująca produkty pomidorowe, uważana za jedną z najbardziej zaawansowanych turkusowych organizacji na świecie.
- FAVI: Francuska firma produkująca części samochodowe, zatrudniająca około 500 osób, która stosuje zasady turkusowego zarządzania.
Na rynku krajowym również mamy firmy, które w swojej komunikacji przedstawiają się jako “turkusowe” to m.in.:
- Marco: Polska firma produkująca etykiety, która jest uznawana za wzorcową organizację turkusową ze względu na innowacyjny model pracy i zarządzania oparty na wartościach.
- Blikle: Firma cukiernicza, której spadkobierca, Andrzej Jacek Blikle, jest propagatorem turkusowego modelu zarządzania w Polsce.
Czy turkus to kolor dla każdej firmy?
Turkusowa organizacja to fascynująca idea, która proponuje radykalne zmiany w podejściu do zarządzania: odejście od kontroli na rzecz zaufania, od sztywnych planów na rzecz adaptacji i od hierarchii na rzecz samoorganizacji. Jest to potężna inspiracja do głębokiej zmiany kultury i struktury organizacyjnej firmy.
Warto jednak pamiętać, że turkus nie jest gotowym i uniwersalnym rozwiązaniem dla każdego rodzaju biznesu czy organizacji. Wymaga on ogromnego zaufania, gotowości do rezygnacji z kontroli ze strony właścicieli i kadry zarządzającej, a także wysokiej dojrzałości i odpowiedzialności pracowników. To często długa transformacja, która nie jest odpowiednia dla firm, gdzie kluczowa jest absolutna standaryzacja i sztywna kontrola procesów. Stanowi jednak ważny kierunek dla każdego, kto chce, aby zarządzanie zasobami ludzkimi w jego firmie było bardziej zaangażowane, elastyczne i innowacyjne.
